સન ફાર્મા 1 લાખ કરોડમાં અમેરિકી કંપની 'ઓર્ગેનોન' ખરીદશે:તેની ઘણી મોંઘી પેટન્ટ દવાઓ પણ વેચશે, આખી ડીલ રોકડમાં થશે

ભારતની સૌથી મોટી દવા કંપની સન ફાર્મા અમેરિકા (ન્યૂ જર્સી)ની દિગ્ગજ કંપની ઓર્ગેનોનને 1.10 લાખ કરોડ રૂપિયામાં ખરીદશે. આ કોઈપણ ભારતીય દવા કંપની દ્વારા કરવામાં આવેલો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો વિદેશી સોદો છે. ડીલને લઈને બંને કંપનીઓએ સોમવારે સંયુક્ત નિવેદન બહાર પાડ્યું. આ અંતર્ગત સન ફાર્મા ઓર્ગેનોનના તમામ બાકી શેર 14 ડોલર પ્રતિ શેરની કિંમતે ખરીદશે. આખો સોદો રોકડમાં થશે. તેનાથી સન ફાર્મા દુનિયાની ટોપ-25 દવા કંપનીઓમાં સામેલ થઈ જશે. તેની પહોંચ 150 દેશોમાં હશે. દુનિયાની 7મી સૌથી મોટી કંપની બની જશે સનફાર્મા બાયોસિમિલર્સ જૈવિક દવાઓવાળી આ દુનિયાની 7મી સૌથી મોટી કંપની બની જશે. 900-900 કરોડ રૂપિયાના મહેસૂલવાળા 18 મોટા બજારો તેની પાસે હશે. ડીલમાં ઓર્ગેનોનનું 81 હજાર કરોડ રૂપિયાનું દેવું પણ સામેલ છે. જોકે, સન ફાર્માનું કહેવું છે કે ડીલ પછી બંને કંપનીઓની સંયુક્ત આવક 1.16 લાખ કરોડ રૂપિયા હશે. સોદો 2027માં પૂરો થવાની અપેક્ષા છે. જાણો આ ડીલ સાથે જોડાયેલા સવાલોના જવાબ પ્રશ્ન 1: દુનિયામાં સન ફાર્માની સ્થિતિ શું છે? જવાબ: તે દુનિયાની સૌથી મોટી જેનરિક દવા બનાવતી કંપનીઓમાંની એક છે. તેની માર્કેટ વેલ્યુ 4 લાખ કરોડ રૂપિયા છે. વૈશ્વિક સ્તરે 2 હજારથી વધુ પ્રોડક્ટ્સ છે. 5 ખંડોમાં 41 અત્યાધુનિક મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ્સ છે. 100થી વધુ દેશોમાં કારોબાર ફેલાયેલો છે. પ્રશ્ન 2: ઓર્ગેનોન કેટલી મોટી ફાર્મા કંપની છે? જવાબ: 28 હજાર કરોડ રૂપિયાની માર્કેટ વેલ્યુ ધરાવતી ઓર્ગેનોન 2021માં દવા જગતની દિગ્ગજ મર્ક એન્ડ કંપનીથી અલગ થઈને બની હતી. આજે ચીન, અમેરિકા, કેનેડા, યુરોપ, બ્રાઝિલ સહિત 140 દેશોમાં તેનું બજાર છે. 10 હજાર કર્મચારીઓ છે. તેમની પાસે મહિલા સ્વાસ્થ્ય અને સામાન્ય દવાઓના ક્ષેત્રમાં 70થી વધુ પ્રોડક્ટ્સનો પોર્ટફોલિયો છે. તેમાં સૌથી મુખ્ય નેક્સપ્લાનન છે, જે ગર્ભનિરોધક ઇમ્પ્લાન્ટ છે. આ 60 દેશોમાં ઓર્ગેનોન વેચે છે. પ્રશ્ન 3: ભારત દુનિયાની ફાર્મસી શા માટે છે? જવાબ: અમેરિકી જેનરિક બજારમાં ભારતીય દવાઓનો હિસ્સો 40% છે, જ્યારે યુરોપમાં 25% છે. અમેરિકામાં ઉપયોગમાં લેવાતી દર 3 દવાઓમાંથી એક ભારતીય કંપનીની છે. અહીં ગયા વર્ષે ભારતમાંથી 99 હજાર કરોડ રૂપિયાની દવાઓ મોકલવામાં આવી હતી. બંને બજારોમાં સન ફાર્મા, ઓરોબિંદો, ડો. રેડ્ડીઝ, લ્યુપિન મોટા હિસ્સેદારો છે. પ્રશ્ન 4: સન ફાર્મા દેશની નંબર વન કંપની કેવી રીતે બની? જવાબ: સન ફાર્માએ 16 વર્ષમાં છ અધિગ્રહણ કર્યા છે. 2013માં રેનબેક્સી દેશમાં નંબર વન હતી, પરંતુ 2014માં સન ફાર્માએ તેનું અધિગ્રહણ કરી લીધું. 2025માં અમેરિકી બાયોફાર્મા કંપની ચેકપોઇન્ટ થેરાપ્યુટિક્સના અધિગ્રહણથી કંપનીની વૈશ્વિક પકડ મજબૂત બની. 10,000 રૂપિયા ઉધાર લઈને કંપની શરૂ કરી હતી સન ફાર્માના સ્થાપક દિલીપ સંઘવી (71) મૂળ ગુજરાતના અમરેલી જિલ્લાના છે. હાલમાં આખો પરિવાર મુંબઈમાં રહે છે. તેમના શરૂઆતના દિવસોનો એક કિસ્સો છે. 1983માં દિલીપ સંઘવીએ દવાના વેપારી પિતા શાંતિલાલ પાસેથી 10 હજાર રૂપિયા ઉધાર લઈને 5 મિત્રો સાથે એક રૂમમાં સન ફાર્માનો પાયો નાખ્યો. ત્યારે તેઓ પોતે સેલ્સમેન હતા. એમઆરની જેમ ડોકટરો પાસે જઈને દવાઓ સમજાવતા હતા. 1993માં દિલીપે સ્કિઝોફ્રેનિયાની દવા ક્લોઝાપાઈન લોન્ચ કરવાની યોજના બનાવી. ત્યારે જ ખબર પડી કે હરીફ કંપની સેન્ડોઝ પણ તેને 22 શહેરોમાં લોન્ચ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. સંઘવીએ રણનીતિ બદલી અને ડેડલાઈનથી ત્રણ અઠવાડિયા પહેલા જ દવા લોન્ચ કરી દીધી. દેશ માટે ગર્વ; ફાઈઝર જેવી કંપનીની લીગમાં હશે સન ફાર્મા ચોઇસ ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇક્વિટીના જમૈત્રી સેઠ કહે છે કે ઓર્ગેનોન પોતાની સાથે 58 હજાર કરોડ રૂપિયાનો રેવન્યુ લઈને આવશે. આ ડીલ દર્શાવે છે કે ભારતીય કંપનીઓ હવે અમેરિકી અને યુરોપિયન કંપનીઓને ખરીદવાની નાણાકીય તાકાત ધરાવે છે. તેનાથી સન ફાર્મા ફાઈઝર અને નોવાર્ટિસ જેવી કંપનીઓની લીગમાં ઊભી રહેશે. ભારત ઇનોવેટિવ અને સ્પેશિયાલિટી દવાઓના ક્ષેત્રમાં પણ એક વૈશ્વિક શક્તિ બની શકે છે. જોકે, હજુ આ સોદાને ઘણા દેશોના નિયમનકારી સત્તાવાળાઓ પાસેથી મંજૂરી લેવી પડશે. અમેરિકામાં ફેડરલ ટ્રેડ કમિશન આ સોદાની બારીકાઈથી તપાસ કરશે, જેથી એ સુનિશ્ચિત કરી શકાય કે તેનાથી બજારમાં સ્પર્ધા ઓછી ન થાય.