શ્રમિકો વિના દક્ષિણ ભારતનો ઉદ્યોગ ધીમો પડ્યો:ફ્રી ફ્લાઇટ ટિકિટ, બસો; તેમ છતાં બંગાળ-આસામથી શ્રમિકો પરત ફરી રહ્યા નથી

કેરળ, તમિલનાડુ અને કર્ણાટક જેવા રાજ્યોના નોકરીદાતાઓ આ દિવસોમાં એક વિચિત્ર મથામણમાં છે. તેઓ મજૂરોને પાછા બોલાવવા માટે મફત હવાઈ ટિકિટ આપી રહ્યા છે, લક્ઝરી બસો મોકલી રહ્યા છે અને પગાર વધારવાના વચનો આપી રહ્યા છે. તેમ છતાં, પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામથી કામ કરવા આવતા લાખો પ્રવાસી મજૂરો ઘરે જ છે. કારણ સ્પષ્ટ છે. તાજેતરમાં સંપન્ન થયેલી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં મત આપવા ગયેલા મોટાભાગના મજૂરો પાછા ફરવામાં આનાકાની કરી રહ્યા છે. ‘સેન્ટર ફોર માઈગ્રેશન એન્ડ ઈન્ક્લુઝિવ ડેવલપમેન્ટ’ના ED બેનોય પીટર કહે છે કે, ‘આ વખતે લગભગ બધા મજૂરો મત આપવા ઘરે ગયા હતા, ખાસ કરીને ઈલેક્ટોરલ રોલના વિશેષ સઘન પુનરાવલોકન (SIR)ને લઈને ચિંતાઓને કારણે. બંને રાજ્યોમાં થયેલું રેકોર્ડ મતદાન આનું જ પરિણામ છે.’ પાછા ફરવામાં વિલંબના અન્ય ઘણા કારણો પણ છે, જેમ કે કેરળમાં ચોમાસાનું આગમન, શાળાઓની રજાઓ, બકરીદનો તહેવાર અને ખેતરોમાં વાવણીની સિઝન. પશ્ચિમ એશિયામાં સંકટને કારણે ટાઇલ્સ અને પ્લાયવુડ રેઝિન જેવી સામગ્રીની અછતથી કેટલાક સેક્ટરમાં કામ પહેલેથી જ ધીમું છે. કેરળ આ સંકટનો સૌથી મોટો ભોગ બન્યું છે. રાજ્યમાં લગભગ 40 લાખ પ્રવાસી મજૂરો કામ કરે છે. તેમાંથી 70% બંગાળ અને આસામના છે. ‘બિલ્ડર્સ એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા'ના ડાયરેક્ટર જનરલ રાજુ જ્હોન કહે છે કે નોકરીદાતાઓએ દરેક યુક્તિ અપનાવી. ફ્લાઇટ ટિકિટ, પગાર વધારો, બસો તેમાં સામેલ છે. તેમ છતાં મોટાભાગના મજૂરો આવવા તૈયાર નથી. તિરુપુરમાં સ્થિતિ વધુ ચિંતાજનક છે. દેશના આ સૌથી મોટા નિટવેર નિકાસ કેન્દ્રમાં ઉત્પાદન ક્ષમતા ઘટીને લગભગ 70% થઈ ગઈ છે. પશ્ચિમ એશિયા સંકટને કારણે ઓર્ડર પહેલેથી જ ઓછા છે, હવે મજૂરોની અછતે મુશ્કેલી વધુ વધારી દીધી છે. સંકટનું એક ઊંડું સ્તર હજી પણ છે. બિહાર, ઝારખંડ અને ઉત્તર પ્રદેશમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઔદ્યોગિક અને માળખાકીય સુવિધાઓના ઝડપી નિર્માણે ત્યાં જ રોજગારના દરવાજા ખોલી દીધા છે. લેયમ ગ્રુપના ચેરમેન જી. રમેશ ચેતવણી આપે છે કે જો પૂર્વીય અને ઉત્તરીય રાજ્યોમાં આ ગતિ જળવાઈ રહેશે તો ભવિષ્યમાં દક્ષિણ ભારત માટે મજૂરો એકઠા કરવા વધુ મુશ્કેલ બનશે. આ દરમિયાન વેતનને લઈને અપેક્ષાઓ પણ વધી રહી છે. વેલ્ડિંગ જેવા કામો માટે મજૂરો હવે 20,000ને બદલે 30,000-33,000 માગી રહ્યા છે. તકનો લાભ - હાલની સરખામણીમાં દોઢ ગણા વેતનની માગ કરી રહ્યા છે પ્રવાસી શ્રમિકો