પેટ્રોલ-ડીઝલ ડ્યુટી ઘટાડાથી સરકારને ₹1 લાખ કરોડનું નુકસાન:નાણા મંત્રીએ કહ્યું- દેશના વિકાસ પર નકારાત્મક માહોલ બનાવવો ખોટો છે

નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સોમવારે (25 મે) જણાવ્યું કે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટી (ઉત્પાદન શુલ્ક) ઘટાડવાથી સરકારને ₹1 લાખ કરોડનું નુકસાન થશે. આ સાથે તેમણે ભારતના આર્થિક વિકાસને લઈને સર્જાઈ રહેલા નિરાશાજનક માહોલને નકારી કાઢ્યો અને દેશની આર્થિક સ્થિતિનો બચાવ કર્યો. નાણા મંત્રીએ આ વાત મુંબઈમાં સ્મોલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ ડેવલપમેન્ટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SIDBI)ના 37મા સ્થાપના દિવસ સમારોહમાં કહી હતી. તેલ કંપનીઓએ 10 દિવસમાં ચોથી વાર ભાવ વધાર્યા એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટવાથી સામાન્ય જનતાને રાહત મળી સરકાર દ્વારા એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં કરવામાં આવેલી ઘટાડાથી દેશભરના ગ્રાહકોને પેટ્રોલ અને ડીઝલના પંપ પર ઓછી કિંમતો ચૂકવવી પડી રહી છે. આ પગલું એવા સમયે પરિવારો અને વ્યવસાયોને સીધી રાહત આપે છે, જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંકટને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર ભારે દબાણ હેઠળ છે. ભારતના પડકારો મુખ્યત્વે બાહ્ય છે નાણા મંત્રી સીતારમણે કહ્યું કે ભારતીય અર્થતંત્ર પર જે પણ દબાણ દેખાઈ રહ્યું છે, તેના માટે ભારતની પોતાની નીતિઓ નહીં પરંતુ દેશની સીમાઓ બહારના મુખ્ય કારણો જવાબદાર છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત દુનિયાની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થાઓમાંનો એક બની રહ્યો છે. ઘણા હાઈ-ફ્રીક્વન્સી ઇન્ડિકેટર્સ એ સાબિત કરે છે કે દેશમાં ઔદ્યોગિક માંગ અને આર્થિક ગતિ સતત મજબૂત બની રહી છે. નાણા મંત્રીએ કહ્યું કે આપણી સામેના પડકારો આંતરિક કરતાં વધુ બાહ્ય છે. આપણને સોનું, ઇંધણ અને ફર્ટિલાઇઝર (ખાતર)ની આયાત માટે વિદેશી મુદ્રાની જરૂર પડે છે. આ ત્રણેય વસ્તુઓ વૈશ્વિક કોમોડિટી સાયકલ અને કરન્સીના ઉતાર-ચઢાવથી પ્રભાવિત થાય છે. અર્થતંત્ર પર ખોટું નેરેટિવ બનાવવું યોગ્ય નહીં નિર્મલા સીતારમણે મુંબઈના મંચ પરથી એવા લોકોને સીધો જવાબ આપ્યો જેઓ બાહ્ય દબાણના આ સમયગાળામાં ભારતની આર્થિક સિદ્ધિઓ પર શંકા વ્યક્ત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે કેટલાક વર્ગો પશ્ચિમ એશિયા સંકટથી ઉભી થયેલી પડકારો વચ્ચે આપણી પોતાની સિદ્ધિઓની નિંદા કરવા માંગે છે. તેમણે આવી ટિપ્પણીઓને સંપૂર્ણપણે ખોટી અને અયોગ્ય ગણાવી. નાણા મંત્રીએ કહ્યું કે કેટલાક લોકો જાણી જોઈને નિરાશાજનક નેરેટિવ (વાતાવરણ) બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, જે બિલકુલ યોગ્ય નથી. ઘરેલુ મોરચે ટીકાઓનો સામનો નાણા મંત્રીની આ ટિપ્પણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે દેશમાં ભારતની વિકાસ દર અને તેની ગુણવત્તાને લઈને ચર્ચા ચાલી રહી છે. ટીકાકારો સતત ઘરેલુ વપરાશ પર વધતા દબાણ, મોંઘવારી અને કરન્સીમાં થઈ રહેલા ઉતાર-ચઢાવને લઈને સરકાર પર નિશાન સાધી રહ્યા છે. સરકારી કંપનીઓને કડક નિર્દેશ વ્યાપક અર્થવ્યવસ્થા અને ઇંધણના ભાવ વિશે વાત કરવાની સાથે જ નાણા મંત્રીએ જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો (PSUs/સરકારી કંપનીઓ) ને એક કડક અને સીધો સંદેશ આપ્યો. તેમણે સરકારી કંપનીઓને કહ્યું કે તેઓ માઇક્રો, સ્મોલ અને મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ (MSMEs) ને કરવામાં આવતા ચૂકવણીઓ માટે નિર્ધારિત 45 દિવસની ફરજિયાત સમય-મર્યાદાનું સંપૂર્ણ પાલન કરે અને તેમનું બાકી લેણું સમયસર ચૂકવે. પેટ્રોલ-ડીઝલ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટી 10-10 રૂપિયા ઘટાડી હતી જ્યારે સરકારે 27 માર્ચે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સ્થિર રાખવા માટે સ્પેશિયલ એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં ₹10-10નો ઘટાડો કર્યો હતો. પેટ્રોલ પર ડ્યુટી ₹13 પ્રતિ લિટરથી ઘટાડીને ₹3, જ્યારે ડીઝલ પર ₹10 થી શૂન્ય કરી દેવામાં આવી હતી. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા એક લિટર પેટ્રોલ પર કુલ ₹21.90 એક્સાઇઝ ડ્યુટી વસૂલવામાં આવતી હતી. સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઘટ્યા પછી તે ₹11.90 રહી ગઈ હતી. એ જ રીતે, એક લિટર ડીઝલ પર કુલ સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ ડ્યુટી ₹17.8 થી ઘટીને ₹7.8 પર આવી ગઈ હતી. સરકારનો આ નિર્ણય પેટ્રોલ-ડીઝલની કિંમતોને સ્થિર રાખવા માટે હતો. એક્સાઇઝ ડ્યુટી શું છે? આ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દેશની અંદર બનતા અથવા વેચાતા ઉત્પાદનો (જેમ કે પેટ્રોલ-ડીઝલ) પર લાદવામાં આવતો એક પરોક્ષ કર (Indirect Tax) છે. આમાં ઘટાડાથી ગ્રાહકોને રાહત મળે છે, પરંતુ સરકારના ખજાના (મહેસૂલ) ને સીધું નુકસાન થાય છે. MSME માટે 45 દિવસનો નિયમ શું છે? સરકારના નિયમો મુજબ, કોઈપણ મોટી કે સરકારી કંપનીએ નાના ઉદ્યોગો (MSME) પાસેથી સામાન કે સેવા લીધાના 45 દિવસની અંદર તેમનું ચુકવણું કરવું ફરજિયાત હોય છે, જેથી નાના વ્યવસાયોમાં રોકડની અછત ન થાય.